Ćwiczenia logopedyczne - głoska R
ĆWICZENIA PRZYGOTOWAWCZE DO WYMOWY GŁOSKI R
Najpierw wykonujemy ogólną gimnastykę buzi i języka ze
szczególnym nastawieniem na ćwiczenia pionizacji języka.
Następnie dobrze jest wykonać masaż czubka i boków
języka np. szczoteczką do zębów. Przechodząc dalej
próbujemy wprowadzić język w drgania przy pomocy
małego palca, układając go pod językiem i ruszając nim
energicznie na boki z jednoczesnym wymawianiem
kilkakrotnie poniższych głosek dziąsłowych:
tttt,
dddd;
tdtdtdtdtd;
tdntdntdntdn.
Przechodzimy do wymawiania poniższych słów zwracając
uwagę na unoszenie języka do wałka dziąsłowego.
teda-teda, tede-tede,
tedo-tedo, tedu-tedu, tedy-tedy,
Tla, tlo, tle, tlu, tly;
Atla, atlo, atle, atlu, atly;
Otla, otlo, otle, otlu, otly;
Etla, etlo, etle, etlu, etly;
Utla, utlo, utle, utlu, utly;
Ytla, ytlo, ytle, ytlu, ytly.
Dda, ddo, dde, ddu, ddy
Próbujemy uzyskać głoskę r po spółgłoskach
Tra, tro, tre, tru, try
Dra, dro, dre, dru, dryhttp://wordwall.net/pl/resource/10669857/logopedia/przygotowanie-do-r-gimnastyka
powyżej link do ćwiczeń on line
Etapy terapii głosek szumiących (sz, ż, cz, dż)
Ćwiczenia aparatu artykulacyjnego przygotowujące do wywołania głosek
dziąsłowych: "sz", "ż", "cz", "dż."
Ćwiczenia warg :
przemiennie wymawiamy głoski: u- i ( u- usta zaokrąglone, i- usta mocno rozciągnięte)
wyraźnie wymawiamy a-o, przy szeroko otwartych ustach
przesadnie, wyraźnie wymawiamy a-o-u
cmokanie(udajemy, że staramy się rozłączyć sklejone wargi)
utrzymywanie ołówka między nosem a wargą górną( wąsy)
masowanie napiętych, rozciągniętych warg, od środka na boki
dmuchanie( wiatraczek ,płomień świecy)
parskanie
gwizdanie
wymawianie kuku, kuku, mu, mu, hau, hau, plum, buch, tup, puk
naśladowanie pyszczka rybki
układanie warg w kształcie ryjka, a następnie ich rozsuwanie do uśmiechu
częstowanie się ustami(słone paluszki ze szklanki)
gra na flecie, harmonijce ustnej
automasaż ( przez nagryzanie przemiennie górnej i dolnej wargi, masowanie warg palcami)
Ćwiczenia języka:
usta szeroko otwarte język wysuwamy i chowamy
dotykamy czubkiem języka zębów górnych
- usta otwarte, zęby widoczne, wąski, wydłużony język unosimy za górne zęby, dotykamy wałeczka dziąsłowego
- żucie brzegów języka zębami trzonowymi, w celu rozciągania całej jego powierzchni
- cofanie języka w głąb jamy ustnej, zaczynając od górnych zębów, a kończąc na podniebieniu miękkim(krasnoludek
zagląda do gardła, lub chodzenie języka po schodkach)
- język dotyka raz lewego, raz prawego kącika warg
- oblizywanie ust
- liczenie językiem górnych zębów
-zlizywanie czubkiem języka czekolady przyklejonej do podniebienia
-naśladowanie ssania
-wydmuchiwanie powietrza przez język zwinięty w rynienkę( boki języka przylegają do górnych dziąseł
-śpiewanie znanych melodii na lalalala, lelele, lulululu, lololo
Ćwiczenia oddechowe:
-wciągamy powietrze przez nos, wydmuchujemy przez zaokrąglone usta
-dmuchamy na waciki zawieszone na nitce(motylki)
-ćw. w dmuchaniu, zabawa w piłkę nożną , dmuchanie lekkiej kulki ( np. pingpongowej) do
bramki.
dmuchanie baloników, piórek i innych lekkich przedmiotów
dmuchanie na wiatraczek
puszczanie baniek mydlanych
wymawiamy na jednym wydechu samogłoskę na czas( bicie rekordów)
czubek języka dotyka wałeczka dziąsłowego za górnymi zębami i na tak ułożony język dmuchamy(powietrze powinno
przechodzić w płaszczyźnie środkowej języka)link z ćwiczeniami buzi https://wordwall.net/pl/resource/1070325/logopedia/gimnastyka-buzi-i-j%c4%99zyka
Po przeprowadzeniu ćwiczeń usprawniających, przechodzimy do wywoływania pożądanej głoski.
Aby prawidłowo wymówić głoskę "sz" muszą być spełnione trzy warunki:
1.język dotyka wałeczka dziąsłowego za górnymi zębami
2.usta są zaokrąglone jak przy wymawianiu głoski "u"
3.zęby lekko zbliżone do siebie, nie zaciśnięte!!!!!
Układ języka i warg pokazujemy w lustrze. Zwracamy szczególną uwagę na to, aby język dotykał górnego wałeczka
dziąsłowego, szczególnie uczulamy to miejsce np. dotykamy zimną łyżeczką lub przyklejamy do niego rozpuszczalną
gumę do żucia. Jeśli dziecko nie zaokrągli ust, wówczas symetrycznie naciskamy mu policzki, pamiętamy o zbliżeniu
zębów. Nie spieszymy się z wywoływaniem zniekształconej głoski, ważne jest, aby dziecko miało sprawny aparat artykulacyjny, dopiero wtedy przystępujemy do uzyskania właściwego dźwięku. Wymawiamy podczas wydechu przedłużone "sz".Nie wolno wywoływać wszystkich głosek od razu, głoską wyjściową , (podstawową , modelową)dla
szeregu dziąsłowych ( szumiących) jest głoska "sz", jej prawidłowe opanowanie najczęściej powoduje prawidłową
realizację całego szeregu szumiących.
Pierwszy etap to poprawne wymawianie głoski "sz" w izolacji.
Organizujemy zabawy utrwalające wymowę "sz "np. naśladowanie szumu wiatru lub fal morskich. Bardzo ważna jest
poprawna demonstracja, mówimy dziecku patrz jak ja to wymawiam i staraj się mnie naśladować (przypominamy i
pokazujemy język dotyka wałeczka dziąsłowego, usta zaokrąglone, zęby lekko złączone). Zwracamy uwagę na
poprawne wizualnie i słuchowo wymawianie "sz". Możemy bawić się w pociąg, który powoli rusza z miejsca: sz, sz , sz,
po to by za chwilę szybko pędzić szszszsz. Gdy dziecko opanuje głoskę "sz" w izolacji przechodzimy do drugiego etapu-
łączenia "sz" z samogłoskami, tworzymy sylaby i logotomy.
Najlepiej zacząć od połączenia "sz" z samogłoską "u "(wykorzystujemy zaokrąglenie ust )
i próbujemy wymawiać szu, szu, uważnie obserwujemy wymowę dziecka, które musi pokonać wiele trudności, zanim
zautomatyzuje poprawne wymawianie głoski "sz". Ćwiczoną głoskę łączymy z pozostałymi samogłoskami (możemy
wykorzystać zegar logopedyczny), sza, szo, sze, szy, szę, szą następnie asz, osz, usz, esz, ysz, ąsz, ęsz.
Możemy nauczyć dziecko piosenki pt. Wesołe nutki:
"Sza sza sza śpiewają dzieci
sza sza sza śpiewam ja sam" (śpiewając zmieniamy samogłoski: o, e, u, i, y, ą, ę)
Drugi etap to wymyślanie wyrazów z użyciem głoski "sz".
Podejmujemy próbę samodzielnego wymawiania wyrazów z użyciem głoski "sz" w nagłosie. Pokazujemy dziecku
obrazki z nazwą zaczynającą się na "sz" i pytamy co to jest? Oceniamy wymowę interesującej nas głoski. Jeśli głoska
nie jest prawidłowo realizowana wydłużamy jej brzmienie np. szszszafa itd. Ćwiczymy wymowę "sz" w nagłosie,
śródgłosie i w wygłosie wyrazów.
szafa, szachy, szachownica, szalik, szata, szatnia, szarlotka, szopa, szum, szuflada, szef, szept, szelki, szeryf, szept,
szyja, szyba, szyna, szydło, szkoła, szklanka, sznurek, szpilka, szpak, szpital, szpulka, sztuka,
kasza, daszek, paluszek, nosze, puszka, poduszka, kasztan, ptaszek, koszyk, koszula, uszy, wieszak, kalosze, kieszeń,
muszla, poszewka, wierszyk, lepszy, biszkopt, gruszka, Warszawa, muszka, proszek, groszek
kosz, mysz, kalosz, klosz, listonosz, tusz, kapelusz, pióropusz, gulasz, marsz, dorsz, szyszka, grosz, plusz, afisz,
arkusz, bambosz, Mateusz, Mariusz, Łukasz
Do utrwalania artykulacji głoski "sz" w wyrazach mogą posłużyć nam gry logopedyczne np. domino z obrazkami
zawierającymi głoskę "sz" w różnych pozycjach w wyrazie, "Układanki sylabowe" z serii "Logopeda radzi". Dziecko
dostaje do domu kartkę z zestawem obrazków zawierających ćwiczoną głoskę i wraz z rodzicami może utrwalać
prawidłową wymowę. Można także polecić mu aby samo namalowało obrazki, których nazwy zaczynają się na głoskę
"sz" , mają ja w środku, bądź na końcu wyrazu.
Trzeci etap to budowanie zwrotów i prostych zdań z użyciem głoski"sz."
Poprośmy dziecko o zapisywanie ćwiczonych zwrotów, stwierdzono, że im więcej zmysłów angażuje się do uczenia i
utrwalania danej głoski, tym szybsze i trwalsze są efekty tego uczenia. Dlatego poleca się ćwicząc wymawiać i
jednocześnie pisać. Stwarza to warunki do kojarzenia wymawiania, słuchania, ruchu ręką i obserwowania. Włączone
zostają zmysły kinestezyjny, słuchowy i wzrokowy.
szkolna szatnia, szara myszka szklany klosz
pluszowy kapelusz blaszana puszka puszka groszku
kosztowny naszyjnik puszysty szalik koszyk szpinaku
pszenna kasza koszyk kasztanów szpitalne nosze
Na podstawie obrazków redagujemy proste zdania.
To szafa, a to kosz.
To jest szafa, a to jest kosz.
To jest mała szafa, a to jest mały kosz.
Oto przykłady innych zdań zawierających ćwiczoną głoskę:
To nasza szkoła
Pod szafą siedzą myszy.
W szafie są szerokie szuflady.
Dzieci muszą jeść kaszę.
Tomasz poszedł pieszo do szkoły.
Zbyszek pisze wiersze.
W szpulkę wpięto szpilki.
Szymek jest leniuszkiem.
Staszek jest młodszy od Szymka.
Listonosz przyniósł depeszę.
Piąty etap, to utrwalanie wymowy "sz" w spontanicznych wypowiedziach.W dalszym ciągu możemy opisywać obrazki , na których nagromadzone są przedmioty, w których nazwie występuje
głoska "sz" np.
Mama szyje na maszynie.
Materiał jest w groszki.
Przyszedł listonosz.
Listonosz przyniósł list.
Na stole stoi szklanka.
Na stole leży zeszyt.
Szpulka nici leży na maszynie.
W szpulkę nici wbito szpilki.
Na talerzyku leżą gruszki.
W kącie stoi szafa.
Gdy dziecko niezbyt sprawnie opisuje obrazki zadajemy mu pytania:
Gdzie leży zeszyt? Co robi mama? itd.
Możemy także opisywać obrazki wg. "Minimum logopedycznego"Demelowej dołączone do książki.
np. W koszu są grzyby. Na krześle leżą nożyczki. itd.
Jakie wyrazy powstaną po wstawieniu "sz"
...pilka ...um gru...ka
...nur mu...elka ze...yt
ko...yk su...a ...koła
pta...ek my...ka mu...ka
ka...el wie...ak ...y...ka
Teksty do utrwalania głoski "sz"
Przyszła myszka do szewca i prosi:
uszyj mi puszyste bambosze
takie, jak teraz się nosi.
Zerknął szewc na myszkę radosny
i rzekł: Mam, dużo roboty,
zaczekaj do przyszłej wiosny.
Przeczytaj i napisz z pamięci zdania, głoskę "sz" zaznacz kółeczkiem( zaokrąglona buzia)
Na wieszaku wisi szalik.
W szatni stoją wieszaki.
Szymek zbiera kasztany.
Krzysztof zgubił szalik.
Tata gra z Tomaszkiem w szachy.
Ewa schowała szpilki do szuflady.
Po szynach jedzie pociąg.
Ułóż zdania z podanych wyrazów:
szarą Szymek koszulę ma
jest W groszek koszyku
sznurowadła Krzysztof zgubił
szpitalu Przy sosny rosną
Teksty do ćwiczeń w czytaniu:
Myszka
Łepek z uszami wytnę z kasztana,
Na brzuszek wezmę szyszkę.
Ogonek i łapki będą wełniane
i do zabawy zrobię myszkę.
Jesień
Szukaj jesieni szarej,
Pełno jej wszędzie starej.
Szumią, tu szumią liście,
znasz już ten wiersz oczywiście.
Lato
Szumi, szumi woda,
szumi, szumi las,
szumią, szumią pola,
lato wita nas.
Skrzaty
Szara jesień ,szara
szumią, szumią liście
poszły małe skrzaty
szukać ciepłej chaty
Szukają, szukają
mało czasu mają.
Gdy się nie pospieszą
kaszlu wnet dostaną.
Wszyscy dla wszystkich
Murarz domy buduje.
Krawiec szyje ubrania,
Ale gdzież by co uszył,
Gdyby nie miał mieszkania?
A i murarz by przecie
Do roboty nie ruszył,
Gdyby krawiec mu spodni
I fartucha nie uszył.
Piekarz musi mieć buty,
Więc do szewca iść trzeba.
No, a gdyby nie piekarz,
To by szewc nie miał chleba.
Tak dla wspólnej korzyści
I dla dobra wspólnego
Wszyscy muszą pracować,
Mój maleńki kolego.
Dwie myszki.
Jedna myszka, szara myszka,
druga myszka biała
szara myszka białej myszce
spać dziś nie dawała.
Łakomczuszek
Raz do brzuszka łakomczuszka
wpadła gruszka, dwa jabłuszka,
miód z garnuszka,
z barszczem uszka
i bigosu cała puszka.
Oj, uważaj łakomczuszku,
straszny tłok jest w twoim brzuszku!
Od Warszawy do Koluszek
tyś największy łakomczuszek.
To nasza szkoła. Tomasz i Zbyszek idą do szkoły. Tomasz ma kaszel i nosi szalik. Jego szalik jest szary. Tam jest
szatnia. W szatni wiszą płaszcze. Zbyszek ma w szafie swój wieszak. Na szafie stoi koszyk. Pod szafą stoi kalosz. Rok
szkolny już się zaczął. Z różnych stron lasu idą do szkoły pod kasztanem leśni uczniowie. Pierwszy maszeruje szarak.
Za nim myszka szara. Dalej liszka. Tam lecą ptaszki, szpaki, pliszki. Szarik i Puszek mają szyjki owinięte szalikami.
Niosą w koszykach zeszyty i książki. Spieszą się wszyscy, a ptaszki śpiewają do marszu.
Ostatnim etapem utrwalania artykulacji głoski"sz" jest różnicowanie w wymowie głosek"sz' i"s"
sza-sa -szasa
szo-so- szoso
sze-se-szse
szu-su-szusu
szy-sy-szysy
szą-są- sząsą
szę- sę-szęsę
sa-sza-sasza
so-szo-soszo
se-sze-sesze
su-szu-suszu
sy-szy-syszy
są-szą-sąszą
sę-szę-sęszę
maszynista, pastuszek, kustosz, przesyłka, przystanek, przesyt, krzesło, przekaz, susza, suszarnia, szałas, szelest,
Staszek, szansa, masaż, szosa, słabeusz, saszetka,smakosz, przesolić, susz, skrzat, skrzyp, stróż, strzęp, strzał
To jest szafa, a to jest stolik.
To jest szalik, a to są sanki.
To jest koszyk, a to jest słój.
Koło szkoły stoją sanki.
W koszyku jest sałata.
W szufladzie są spinki.
Szymek kroi szynkę.
Powtarzaj słowa:
szosa susza szesnasty
szacunek nożyczki szeleszczący
szelest śpioszek oszust
szelest racuszek wzruszenie
szachownica staruszekGłoska K
Głoska L
Latawce-dmuchawce.-gloska-L.pdf
09.01.2025